Invloed van Zwerfstromen

Een onderbelicht fenomeen is de invloed van elektrische verschijnselen op mensen, dieren en planten. Dat deze invloeden er zijn is reeds lang bekend en beschreven via wetenschappelijke artikelen. Door de toenemende mate van elektrificatie lijken deze invloeden steeds groter te worden. Meer onderzoek en aandacht hiervoor is nodig.

Zwerfstromen of lekstromen zijn stromen die lopen op plaatsen waar deze niet horen te lopen, buiten het circuit wat bedoeld is voor deze stromen. Er zijn voor deze stromen meer manieren om buiten het electriciteitsnet terecht te komen. Een mogelijkheid is via isolatiefouten, niet correct aangelegde installaties. Deze fout wordt veelal gedetecteerd door aardlekschakelaars welke de achterliggende installatie dan afschakelen. Een andere mogelijkheid is via elektrische koppelingen vanuit de elektrische installatie naar aarde. Hierbij spelen hogere frequenties, hoger als de gebruikelijke 50 Hz netfrequentie, een rol. Deze frequenties ontstaan vanuit technieken welke toegepast worden in apparatuur voor energieconversie. Voorbeelden waar deze technieken worden toegepast zijn windmolens, omvormers zonne-energie en accusystemen. Oplossingen voor beperking van deze invloed bestaan, zijn technisch mogelijk! Normen zijn opgesteld voor veiligheid, er mag geen levensbedreigende schade ontstaan voor mensen of dieren. De fundamentele vraag dient te zijn: wanneer begint invloed vanuit elektrische verschijnselen op mensen of dieren. Economische belangen spelen hier een grote rol.

Invloeden van elektrische verschijnselen zijn het duidelijkste waarneembaar bij dieren, dieren zijn eerlijk, liegen niet. Het begint steeds met het kijken naar dieren; wat zie je, wat is afwijkend of niet natuurlijk gedrag. Aandachtspunten hiervoor zijn:

Wat is de algemene conditie en gezondheidssituatie.
Zijn de dieren normaal te benaderen.
Vertonen de dieren natuurlijk gedrag.
Wat zijn de verschillen in gedrag tussen de dieren en interactie in een kudde.
Stralen de dieren rust uit, is stress afwezig.
Zijn de dieren alert genoeg, reageren ze op de omgeving.
Hoe bewegen ze de oren, hoe is de blik vanuit de ogen, glanst de vacht.
Hoe is het drinkgedrag, is er twijfel om water op te nemen.
Hoe is de verdeling in een stal of weiland, staan de dieren in een voorkeursrichting of plaats.
Via welke paden wordt er gelopen. (goed zichtbaar in een besneeuwd land)
Enz.

Al deze punten zijn stress gerelateerd. In het algemeen zijn er meerdere oorzaken van stress gelijktijdig aanwezig. Mogelijke factoren hiervoor zijn:

Geluid. (gehoorbereik dieren, infrageluid en knallen)
Licht. (flitsen, bewegende objecten, slagschaduw)
Lucht. (brandlucht)
Basishouding van verzorgers.
Elektrische verschijnselen.
Enz.

Het is steeds van belang om zoveel mogelijk factoren te nivelleren, onbekend is waar de beste mogelijkheid zit om het stress niveau te verlagen. Afhankelijk van het aanwezige stressniveau kost het de nodige tijd om een dier te laten wennen aan een nieuwe situatie, er is een ervaring vanuit het verleden en een verwachting naar de toekomst. Ook is een organisme hierop ingesteld.

Er zijn diverse medische gevolgen voor dieren ten gevolge van stress. Invloeden zijn er op het herstellend vermogen van de dieren na inspanning of ziekte. Ook de dominantie van de verschillende hormoontypen kunnen wisselen ten gevolge van aanwezige stress. Een van deze hormonen is cortisol welke dominant is in stresssituaties. Dit heeft onder andere invloed op de ademhalingssnelheid en hartslag. Eveneens is er een invloed op stofwisseling, de opname van voedingsstoffen. Als er een te lage wateropname is door een elektrische spanning op het drinkwater heeft dit invloed op het functioneren van nieren en lever, eigenlijk op het complete functioneren van het dier. Een achterstand in wateropname is dan eveneens mogelijk aanwezig. Aangetoond zijn invloeden op voerrendement en emissie van ammoniak. Door het cortisolhormoon te verlagen krijgen hormonen een andere rangorde, wat het geval kan zijn met bijvoorbeeld het endorfine of oxytocine hormoon. Uit mijn onderzoek tot dusver komt naar voren dat er een invloed is op vruchtbaarheid en biestkwaliteit, biest is van een beduidend hogere kwaliteit als een lagere stressfactor aanwezig is. Dit levert direct positieve gezondheidseffecten op voor de jonge dieren waarvan levenslang geprofiteerd wordt door een goede start in het leven. Genetische verschillen tussen dieren zijn alom aanwezig. Zijn de dieren zoals ze zijn of zijn ze zo geworden onder invloed van de omgeving.

De term elektrische verschijnselen omvat zowel spanningen, stromen, elektrische en magnetische velden. Deze verschijnselen zijn steeds allemaal gelijktijdig aanwezig. (Wetten van Maxwell) De mate waarin deze aanwezig zijn kan gemeten en/of berekend worden. Normen voor blootstelling zijn dusdanig opgesteld dat geen ernstige schade ontstaat voor mensen, dieren of planten. Hierbij spelen steeds belangen, wat is nodig, wat is er mogelijk en wat zijn financiële gevolgen om tot een beperking van elektrische verschijnselen te komen. Welk percentage gehinderden wordt geaccepteerd? Spieren en zenuwbanen worden aangestuurd via zeer kleine stroompjes, beïnvloeding van buitenaf is zeer goed mogelijk.

Elektrische verschijnselen worden gedefinieerd door meerdere eigenschappen. Eigenschappen als sterkte, tijdsduur, hoeveelheid energie en frequentie. Onderbelicht in normen en onderzoek van elektrische verschijnselen zijn de invloeden van de diverse frequenties van elektrische verschijnselen. De netfrequentie is gedefinieerd tussen 50 en 2500 Hz. Voor verschijnselen boven 150.000 Hz zijn eveneens normen aanwezig. Niet gedefinieerd is het tussenliggende interval. Technieken nodig voor energieconversie door apparatuur maken gebruik van frequenties in dit interval. Voorbeelden van apparatuur zijn frequentieregelaars, omvormers zonne-energie, windmolens en accu-opslagsystemen.

Zwerfstromen worden gedefinieerd als stromen welke lopen op plaatsen waar deze niet horen te lopen. Deze stromen verspreiden zich in de omgeving van een bron, de veroorzaker van ongewenste elektrische verschijnselen. Bronnen kunnen zowel op locatie zelf als in de omgeving aanwezig zijn. Een mogelijkheid voor verspreiding van deze effecten gaat via het electriciteitsnet zelf. Het electriciteitsnet is overal gekoppeld via aarding, hiermee hebben deze ongewenste elektrische verschijnselen de mogelijkheid om op vele plaatsen terecht te komen. Via aangesloten apparatuur hebben elektrische verschijnselen de mogelijkheid om op aarding terecht te komen, dit via zogenaamde capacitieve koppelingen. Eenmaal op de (veiligheids) aarde kunnen de elektrische verschijnselen in de vorm van stromen op vele plaatsen terecht komen: waterleiding, constructies, apparatuur, kortom op alles wat met aarde verbonden is. Een algemene oplossing welke dan veelal toegepast wordt is: we slaan aardpennen en sturen deze stromen de grond in. Hiermee is echter het probleem niet opgelost, de elektronen verdwijnen niet en steken ergens anders de kop op. Waar dit is, is moeilijk in te schatten, kan over kilometers afstand het geval zijn. Zwerfstromen zoeken telkens via lussen een weg terug naar de bron van waaruit ze ontstaan zijn. Een van de gevolgen hiervan is het aanwezig zijn van stromen in het aardoppervlak. Ze zijn meetbaar! Deze stromen verspreiden zich via het zogenoemde aardrijk. Beïnvloeding van het bodemleven of opname van nutriënten door planten is dan een mogelijkheid.

Eerder is gemeld dat normen dienen voor veiligheid. De fundamentele vraag hoort eigenlijk te zijn vanaf welk niveau beginnen deze verschijnselen invloed te krijgen. De eerste opmerking betreft een bovengrens, de tweede een ondergrens. Besprekingen voor het starten van een correct wetenschappelijk onderzoek naar deze ondergrens zijn lopende. Dit onderzoek dient uitgevoerd te worden met behulp van dieren, deze zijn eerlijk, er is geen psychologische factor aanwezig. Natuurlijk gedrag wordt zichtbaar als verstorende factoren afwezig zijn. Via data-analyse is er de mogelijkheid om hier zicht op te krijgen. Buiten de eerdere vermelde factoren zijn er bijvoorbeeld ook seizoensinvloeden. Dieren reageren in de winter anders als in de zomer, mede onder invloed van de daglichtlengte. Invloeden hierop zijn terug te vinden via het melatonine en serotonine hormoon en worden ook hier pas zichtbaar als verstorende verschijnselen afwezig zijn. Door grote aantallen dieren te analyseren ontstaat duidelijkheid over het welbevinden van de dieren als ook een lage stressfactor. Het via een interventie verwijderen van elektrische verschijnselen met de daarbij behorende effecten leveren een bewijs voor de invloeden van elektrische verschijnselen. De eerder opgesomde positieve effecten komen dan naar voren in mijn onderzoek tot dusver.

Een open blik is nodig om de oorzaak van negatieve invloeden op dieren te herkennen. Zeker niet alle effecten kunnen verweten worden aan aanwezige elektrische verschijnselen. Compensatie is mogelijk; door sommige effecten uitmuntend te verwijderen ontstaat ruimte bij het dier om andere effecten op te vangen. Voorbeelden zijn er te over; als het stress niveau laag is kunnen dieren beter met hitte omgaan. Op locaties waar interventies zijn gepleegd om elektrische verschijnselen te verminderen blijkt de invloed van deze verschijnselen veel groter te zijn als verwacht. Als er een correcte analysemethode gevonden en bewezen is, is het mogelijk deze te vertalen naar een methode welke toepasbaar is voor invloeden op mensen. Een uitgangspunt blijft: als er geen elektrische verschijnselen aanwezig zijn, is er geen invloed van deze elektrische verschijnselen. Wat is een acceptabel niveau?